آزمایش تعیین حساسیت آنتی بیوتیکی

آزمایش تعیین حساسیت آنتی بیوتیکی

شامل موارد تهیه مولرهینتون آگار، سوسپانسیون میکروبی، شرایط آزمایش، تلقیح،

استانداردهای زمان و دمای انکوباسیون، خواندن و تفسیر نتایج 

بررسی مقاومت آنتی بیوتیکی و تعیین حساسیت آنتی بیوتیکی به روش TEST-E می‌شود.

 

مقدمه: یکی از مهم‌ترین وظایف آزمایشگاه میکروب‌شناسی تعیین حساسیت آنتی بیوتیکی در باکتری‌های جدا شده از عفونت‌های بیماران می‌باشد. این مهم‌ترین گام آزمایشگاه جهت کمک به پزشکان در مداوای بیماران است.

آزمایش کربی بائر یا انتشار از دیسک یکی از روش‌های استاندارد شده برای تعیین حساسیت یا مقاومت باکتری‌های پاتوژن هوازی و بی‌هوازی اختیاری به انواع عوامل ضد میکروبی است. این تست در آزمایشگاه‌های تشخیص بالینی به منظور ارائه اطلاعات به پزشکان برای درمان صحیح بیماران مبتلا به عفونت خاص می‌باشد. ارگانیسم‌های پاتوژن بر روی محیط کشت مولر هینتون آگار در حضور دیسک های فیلتری کاغذی رشد کرده، وجود یا عدم رشد در اطراف دیسک‌ها به طور غیر مستقیم توانایی عوامل ضد میکروبی در مهار رشد ارگانیسم‌ها را نشان می‌دهد.

قرار دادن دیسک‌ها روی پلیت با دستگاه

قرار دادن دیسک ها بر روی پلیت با دستگاه

دیسک‌ها را می‌توان با دیسپنسرهای مخصوص به صورت اتوماتیک بر روی پلیت قرار داد.

مولر هینتون آگار

مولر هینتون آگار استاندارد ترین محیط کشت برای آزمایش تعیین حساسیت آنتی بیوتیکی است، برای اغلب باکتری‌ها کاربرد داشته و با اضافه کردن مکمل‌های مورد نیاز جهت ارگانیسم‌های سخت رشد نیز کاربرد دارد. عمق آگار باید ۴ میلی‌متر باشد و سطح آن صاف و بدون شیب باشد اگر ضخامت آگار کم باشد قطر هاله ایجاد شده زیاد می شود و اگر ضخامت آگار زیاد باشد قطر هاله کاهش می یابد.

تهیـه یـک غلظـت منـاسب از سوسپانسیـون میکـروبی

تهیـه یـک غلظـت منـاسب از سوسپانسیـون میکـروبی در آزمایش حساسیت آنتی بیوتیکی بسیار مهم است. دو فاکتور مهم در این مورد شامل: کشت خالص و غلظت استاندارد میکروبی معادل کدورت نیم مک فارلند می‌باشد (برای باکتری‌های موکوئیدی ۱ مک فارلند تهیه می شود). کدورت تهیه شده را می توان با نیم مک فارلند در کنار یک صفحه سفید با خطوط سیاه رنگ مورد مقایسه قرار داد.

در صورتی‌که سوسپانسیون میکروبی غلظت مناسبی نداشت می‌توان با رقیق کردن یا اضافه کردن کلنی‌های میکروبی کدورت آن را با نیم مک فارلند یکسان نمود.

تلقیح

در تلقیح ابتدا سواب کتانی استریل را درون سوسپانسیون میکروبی فرو برده سپس با فشار دادن سواب به دیواره داخلی لوله مایع اضافی را می گیرند.

کشت

کشت

A. سواپ آغشته به سوسپانسیون میکروبی در سطح محیط مولر هینتون آگار به‌صورت خطوط چمنی و نزدیک به هم کشت داده مـی‌شود، پلیت را ۶۰ درجه می‌چرخانیم و این‌کار را مجدداً تکرار می‌کنیم.

B. سپس همان گونه که در شکل مشخص است، سواب  را دور تا دور پلیت کشیده، ۱۵ دقیقه صبر می‌کنیم تا سطح پلیت خشک شود. 

قرار دادن دیسک‌ها روی پلیت

A. دیسک‌ها را با پنس طوری روی پلیت قرار داده که تمام سطح دیسک بر روی آگار تماس یابد.

B. بر اساس دستور العمل CLSI در هر پلیت ۱۰ سانتی متری حداکثر ۵ تا ۶ دیسک و پلیت ۱۵ سانتی متری ۱۲ دیسک قرار داده می شود. فاصله مرکز یک دیسک تا مرکز دیسک دیگر باید ۲۴ میلی متر باشد.

انکوباسیون

انکوباسیون، پس از اینکه پلیت‌ها به مدت ۱۸-۱۶ ساعت در دمای ۳۵ درجه سانتی گراد انکوبه شدند در زیر نور منعکس کننده قطر هاله عدم رشد اندازه گیری می‌شود.

اندازه‌گيری هاله عدم رشد

 

اندازه‌گيری هاله عدم رشد،

A. توسط خط كش از لبه تا لبه ديگر را به صورت قطر دايره اندازه زده و بر حسب ميلي‌متر مشخص می‌نمایند سپس با جداول مربوطه بر اساس مرجع CLSI مقايسه كرده و حساسيت يا مقاومت را گزارش مي‌كنند.

B. در صورتيكه هاله عدم رشد دو ديسك آنتي‌بيوتيك در هم مخلوط شده باشند، خط كش را در مركز ديسك گذاشته شعاع دايره را اندازه گرفته در عدد دو ضرب كرده تا قطر هاله عدم رشد مشخص شود.

 

حساسـيت بـاكتری سودوموناس آئروژينوزا به آنتی‌بيوتيك‌های مختلف بر اساس روش كربی بائر يا انتشار از ديسك

حساسـيت بـاكتری سودوموناس آئروژينوزا به آنتی‌بيوتيك‌های مختلف بر اساس روش كربی بائر يا انتشار از ديسك

بررسی مقاومت

بررسی مقاومت،

A. برای بررسي مقاومت در استافيلوكوكوس اورئوس به آنتی‌بيوتيك‌های اكساسيلين يا وانكومايسين و يا در انتروكوكسي‌ها به وانكومايسين از نور منتقل شده استفاده می‌شود. مشاهده كلنی‌های رشد کرده در ميان هاله عدم رشد بسيار با اهميت می‌باشد.

B. دو نكته حائز اهمیت در اين مورد، اول اينكه زمان انكوباسيون بايد ۲۴ ساعت باشد؛ دوم اينكه اگر كلنی‌های رشد كرده در ميان هاله عدم رشد مشابه باكتری اصلي باشد اندازه‌گیری قطر هاله عدم رشد از کلنی مورد نظر محاسبه می‌شود.

بررسی مقاومت سویه‌های استافيلوكوكوس اورئوس

بررسی مقاومت سویه‌های استافيلوكوكوس اورئوس می‌توان از محيط آگار خون‌دار نيز استفاده نمود.

تشخیص استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به اکساسیلین (MRSA) توسط روش کربی بائر

تشخیص استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به اکساسیلین (MRSA) توسط روش کربي بائر، جهت تشخیص سویه‌های مقاوم به متی سیلین علاوه بر دیسک اکساسیلین یک میکرو گرمی می‌توان از دیسک سفوکسیتين ۳۰ میکرو گرمی نیز استفاده نمود. بر اساس آخرین دستور عمل CLSI دیسک سفوکسیتين بهترین گزینه برای تشخیص سویه‌های استافیلوکوکوس مقاوم به متی سیلین (به ویژه کوآگولاز منفی‌ها) می‌باشد. تصویر فوق استافیلوكوكوس اورئوس مقاوم به متی سیلسن (MRSA) با مقاومت به اکساسیلین کاهش حساسیت به سفوکسيتین (هاله عدم رشد ۱۱ میلی‌متر) و حساسیت به داکسی سیکلین (هاله عدم رشد ۲۶ میلی‌متر) مشاهده می‌شود.

تشخيص فنوتيپی كلبسيلا پنومونيه مولد بتالاكتاماز وسيع الطيف(ESBL) با استفاده از روش كربی بائر

تشخيص فنوتيپی كلبسيلا پنومونيه مولد بتالاكتاماز وسيع الطيف(ESBL) با استفاده از روش كربي بائر، در اين روش بر اساس دستور العمل CLSI می‌توان از ديسك‌های سفتازيديم، سفتازيديم كلاونيك اسيد، سفوتاكسيم و سفوتاكسيم كلاونيك اسيد استفاده نمود. همانطور كه در تصوير فوق مشخص می‌باشد چنانچه كه قطر هاله عدم رشد ديسك همراه با كلاونيك اسيد ۵ ميلی‌متر بيش از ديسك بدون كلاونيك اسيد آن باشد باكتری توليد كننده بتالاكتاماز وسيع الطيف می‌باشد. تشخيص و گزارش به موقع باكتری‌های مقاوم به دارو جهت مداوای مناسب بيماران بسيار ارزشمند می‌باشد.